૧૯૪૭માં ભારત અને પાકિસ્તાન જુદા પડ્યા બાદ પૂર્વ પાકિસ્તાનના લોકો માનતા હતા કે, તેમનું રાજકીય, સામાજિક, આર્િથક અને સાંસ્કૃતિક રીતે પશ્ચિમ પાકિસ્તાન દ્વારા શોષણ થઈ રહ્યું છે. ૨૧ માર્ચ, ૧૯૪૮માં મહંમદ અલી ઝીણાએ જાહેરાત કરેલી કે, પૂર્વ અને પશ્ચિમ પાકિસ્તાન માટે ઉર્દૂ ભાષા જ રાષ્ટ્રીય-બંધારણીય ભાષા બની રહેશે તથા સરકારી પત્રો, પોસ્ટકાર્ડ વગેરે પર ઉર્દૂ કે અંગ્રેજીમાં જ છાપકામ કરવું. તેમાં બળતામાં ઘી હોમાયું. પ્રધાનમંત્રી ખ્વાજા નિઝુમુદ્દીનને ફરીથી કહ્યું કે, પૂર્વ અને પશ્ચિમ પાકિસ્તાનમાં ઉર્દૂ જ રાજ્યભાષા બનશે. પાકિસ્તાન (આજનું બાંગલાદેશ)ના લોકો કે જેમાંથી ૫૬%ની મુખ્ય ભાષા બંગાળી હતી તેમણે આ જાહેરાતનો વિરોધ કરેલ. જે માટે તેમણે ૨૧ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૫૨- બંગાળી કેલેન્ડર મુજબ ૮ ફાલ્ગુન, ૧૩૫૯ના રોજ ઢાકામાં વિરોધ પ્રર્દિશત કરવા રેલીનું આયોજન કરેલ. જેની સામે પોલીસ અને સેનાએ કરફ્યુ લાદી દીધેલ. આંદોલનને કચડવા સરકારનો હુકમ થયો. હજારો લોકોની ધરપકડ થઈ. લાઠીચાર્જમાં હજારો લોકો ઘવાયા અને બપોરના સમયે ચાર વિદ્યાર્થીઓને સેના-પોલીસે ગોળી મારીને મારી નાંખ્યા. ત્યારથી બાંગલાદેશમાં આ દિવસને શહીદદિન તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ફેબ્રુઆરી, ૨૯-૧૯૫૬થી પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં બંગાળી ભાષાને માન્યતા આપવામાં આવી. ત્યાર બાદ ૧૯૭૧માં બાંગલાદેશનું સર્જન થયું.

શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે શહીદદિનની યાદમાં બાંગલાદેશમાં શહીદ મિનાર સ્મારક ઢાકામાં બનાવવામાં આવ્યું. જે બનાવવા ત્રણ વાર પ્રયત્નો થયેલા. પ્રથમ પ્રયત્ન ૨૨-૨૩ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૫૨માં કરેલ, પરંતુ પોલીસ અને સૈન્યએ તેનો નાશ કરેલ. ત્યાર બાદ બીજો પ્રયત્ન ૧૯૫૭ નવેમ્બરમાં કરવામાં આવેલ, પરંતુ માર્શલ લોને કારણે કામ બંધ કરવું પડેલ અને ૧૯૭૧માં બાંગલાદેશ મુક્તિ યુદ્ધમાં ત્રીજો પ્રયત્ન શરૂ કરેલ. જેમાં સંગેમરમરના ચાર સ્તંભ ઊભાં કરેલ છે. જે ચાર શહીદોની યાદ અપાવે છે. ઉપરાંત વચ્ચેનો સ્તંભ અને માતૃભૂમિની યાદ અપાવે છે. બાંગલાદેશે યુનેસ્કોને ૨૧ ફેબ્રુઆરીએ માતૃભાષાદિન તરીકે ઉજવવાનો પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હતો. આ પ્રસ્તાવને ઇટાલી, ઇન્ડોનેશિયા, ઓમાન, કોમોરોસ, ઝામિબ્યા, ચિલી, ડોમિનિકન ગણરાજ્ય, પાકિસ્તાન, પેરાગુયા, ફિલિપિન્સ, બહામા, બેનિન, ભારત, મલેશિયા, રશિયા, શ્રીલંકા, સઉદી અરબ વગેરે દેશોએ ટેકો આપેલ. ૨૦૦ના વર્ષથી અત્યાર સુધી યુનેસ્કોએ યોજેલ વિશિષ્ટ કાર્યક્રમની નોંધ લઈએ. ૨૦૦૦ આંતરરાષ્ટ્રીય માતૃભાષાદિનનું ઉદ્ઘાટન, ૨૦૦૦ બીજો વાર્ષિક ઉત્સવ, ૨૦૦૨માં ૩૦૦૦ ભાષાની વિવિધતા મુશ્કેલીમાં (સૂત્ર : ભાષાની આકાશગંગામાં દરેક શબ્દ તારા સમાન છે), ૨૦૦૪ બાળકોના શિક્ષણમાં યુનેસ્કો (દુનિયાભરનાં બાળકોની વર્ગખંડમાં લખવાની અને તેમાં પારંગત થવાના કૌશલ્યને જાણવા માટેનો અભ્યાસ અને બાળકોની સ્વાધ્યાય પુસ્તિકાનું અજોડ પ્રદર્શન.)

૨૦૦૫ બ્રેઈલ અને સાઈન લેન્ગ્વેજ, ૨૦૦૬ ભાષાઓ અને સાયબરસ્પેસ, ૨૦૦૭ બહુભાષી શિક્ષણ, ૨૦૦૮ બહુવિધ શિક્ષણ, ૨૦૧૦ સાંસ્કૃતિક ભાઈચારા માટેનું આંતરરાષ્ટ્રીય વર્ષ (આ દિવસે રવિવાર હોવાથી શાળા-કોલેજો પછીના બે દિવસ ૨૨-૨૩ ફેબ્રુઆરીએ માતૃભાષા દિવસ ઉજવશે). આ વર્ષે યુનેસ્કો ખાતે માતૃભાષા નિમિત્તે થનાર વિવિધ સંશોધનોમાં ભારતમાંથી રાજસ્થાન રાજ્યના અધ્યાપક પોતાનું સંશોધન રજૂ કરશે. પહેલાં લોકો પોતાની માતૃભાષાના સંરક્ષણ અને સંવર્ધન માટે આંદોલન કરતાં અને ત્યારે સરકાર સામે પડતી. આજે તેનાથી ઊલટું થતું જોવા મળે છે. સરકાર માતૃભાષાના સંરક્ષણ અને સંવર્ધન માટે પ્રયત્નો કરે છે. સમાજનો સહકાર માંગે છે ત્યારે કેટલાક લોકો તેનાથી દૂર ભાગે છે. સ્વિડન જેવા દેશમાં તો ત્યાંની સરકાર પોતાના દેશમાં વિવિધ પ્રદેશમાંથી આવેલા લોકો તેમ જ નવી પેઢી પોતાની માતૃભાષા શીખે વ્યક્તિને વેયક્તિક વિકાસ માટે તેમ જ સંસ્કૃતિના સંરક્ષણ અને સંવર્ધન માટે માતૃભાષા જરૂરી છે. માતૃભાષાનો ઉપયોગ કરવો, સંરક્ષણ અને સંવર્ધન કરવું, ગૌરવ વધારવું તે દરેક વ્યક્તિનો હક્ક છે, તો અન્યની માતૃભાષાને સન્માન આપવું તે પણ દરેકની ફરજ છે. માતૃભાષા માટે ગૌરવ પોષાય, પણ ઝનૂન ન પોષાય. યુનેસ્કોએ માતૃભાષાદિન ઉજવવા કરેલ નિર્ણય પરથી જ ખ્યાલ આવે છે કે, વ્યક્તિના જીવનમાં માતૃભાષાનું મહત્ત્વ અનન્ય છે. આમ છતાં આજનો ગાંડોઘેલો આમ આદમી પણ માતૃભાષા કરતાં અન્ય ભાષાને પોતીકી ભાષા કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે ત્યારે બાવાના બેય બગડે છે. દુનિયાને જાણવા અન્ય ભાષાનો ઉપયોગ કરવો જ પડશે, પરંતુ દુનિયાને સમજવા અને સમજાવવા માતૃભાષા જ તમારો સાથ નિભાવશે. અન્ય ભાષા પાંખ બની શકે, પણ આંખ ન જ બની શકે. આ વિધાન સમજીને આચરણમાં મૂકવું વધારે ડહાપણભર્યું છે. માટે તો દરેક દેશ-રાજ્યમાં વિવિધ માતૃભાષા ધરાવતી શાળાઓ સરકાર ઊભી કરે છે. માતૃભાષાનું આપણા જીવનમાં શું મહત્ત્વ છે? માતૃભાષાનું મહત્ત્વ જાણ્યા પછી જો તમારા હૃદયમાં પરિવર્તન આવ્યું હોય તો ૨૧ ફેબ્રુઆરી આંતરરાષ્ટ્રીય માતૃભાષાના દિવસે તમારી માતૃભાષા માટે કશુંક કરીને સહેજ ઋણ ઉતારવાનો પ્રયત્ન કરો. અન્ય ગુજરાતી પ્રેમી વ્યક્તિ પોતાના ઘેર રહીને પણ પોતાની આદર્શ ભૂમિકા બજાવી શકે. જેમ કે ગુજરાતી ગીતો સાંભળી અને સંભળાવીને, બાળકને વાર્તા કહો, તમે વાંચેલ કે સાંભળેલ વાર્તા, ગીતો, ભજન વગેરેને ગણગણો. કોઈ બે-ત્રણ કવિ કે લેખકને યાદ કરી તેમનો પરિચય મેળવો. ગુજરાતી સાહિત્યનાં બે પુસ્તકો ખરીદીને વાંચો અને વંચાવો. મિત્રો સાથે ગુજરાતી ભાષાના ગૌરવ વિશે ચર્ચા કરો. આ માટે મિત્રોને પોતાના ઘેર આમંત્રી શકાય, સારા પુસ્તકાલયમાં જઈને ગુજરાતી સાહિત્ય વાંચો, સારા ગુજરાતી સામયિકનું લવાજમ ભરો. આવી અનેક બાબતમાંથી એકાદ બાબત કરીને ગુજરાતી માતૃભાષાનું ઋણ અદા કરવાનો પ્રયત્ન કોઈ કરશે તો ભયોભયો.

Source : http://sandesh.com/sandesh_article.aspx?newsid=161240

]]> http://blog.gujaratilexicon.com/2011/02/21/%e0%ab%a8%e0%ab%a7-%e0%aa%ab%e0%ab%87%e0%aa%ac%e0%ab%8d%e0%aa%b0%e0%ab%81%e0%aa%86%e0%aa%b0%e0%ab%80-%e0%aa%86%e0%aa%82%e0%aa%a4%e0%aa%b0%e0%aa%b0%e0%aa%be%e0%aa%b7%e0%ab%8d%e0%aa%9f%e0%ab%8d%e0%aa%b0/feed/ 0 http://blog.gujaratilexicon.com/2011/02/12/enriching-your-vocabulary/ http://blog.gujaratilexicon.com/2011/02/12/enriching-your-vocabulary/#comments Sat, 12 Feb 2011 09:37:30 +0000 GujaratiLexicon Team http://blog.gujaratilexicon.com/?p=605 The lowly ‘chaddi’ has asserted itself by entering the English lexicon. If it enters the French language it may become a fashion statement!

Most of English is French badly pronounced, said a wisecrack. But he was not far from the truth. Historical influences between nations have led to words slipping from one language to another so smoothly, that one forgets the origins. It is as absurd to fight for the purity of language as it is to fight for the purity of races.

From the Indian wilderness, the Britishers carried the ‘cheetah’ and the ‘mongoose’ into their animal list

Take the word ‘tennis’ in English for example. It comes from the word ‘tenez’ in French which means to catch. It crossed the channel, went to England, became ‘tennis’ and tried to get back into the French vocabulary only to meet with the famous French resistance as it was considered an English word!

The word ‘shampooing’ in French has come from English. But actually, it comes from Hindi ‘champna’ or ‘champi’ which is a head massage. You could probably trace a different route for example with the English word ‘button’ being used in Hindi comes originally from the French ‘bouton’.

There are several interesting words from Indian languages that have entrenched themselves into the English language and one uses them without realising. The British Raj left its colonial arcades in India but took ‘bungalow’, ‘verandah’, ‘bazaar’ and ‘jungle’ with it to the English countryside and from the Indian wilderness carried the ‘cheetah’ and the ‘mongoose’ into its animal lists.

Indian cuisine tickled the palate of the English language with ‘kebab’, ‘curry’, and ‘chutney’ and spiced up the bland English cuisine! And in French (pronounced quree), it is a generic term for Indian masala.

From the indigenous homegrown ‘khichdi’ was born the word ‘kitsch’ that from a sense of mixture of diverse ingredients went on to mean bad taste in the arts, sometimes achieved deliberately for fun. Again, this word exists in both English and French.

Indian words dressed up English language with ‘bangle’, ‘bandana’ and the ‘purdah’. If you want to be posh, you can wear your ‘cummerbund’ and your ‘jodhpurs’. But even ‘pyjama’ comes from Hindustani and originally meant a garment for the foot. The same word exists in French! Now the lowly ‘chaddi’ too has asserted itself by entering the English lexicon. If it enters the French language it may become a fashion statement!

If Indian languages dressed up the body, can the soul be far behind? Soul-curry is the new mantra and words such as ‘guru’, ‘nirvana’, ‘dharma’, ‘pundit’, ‘chakra’, ‘yoga’ and ‘avatar’ reside in the body of the English language.

Given the current scenario, the new words that will vie for entry may well be: Koda — someone who digs deep into the earth (and also into pockets) while everyone sleeps and disappears with the booty.

Kalmuddy — a new sport to be introduced in Coomonwealth games akin to ‘catch me if you can’ where the villain has to smile and smile while others try to catch him while balancing toilet paper rolls on their heads.

Araja — refers to a mythical hero who was actually several zeroes. He had the ‘license to bill’ which he would whip out in a very ‘tender’ way on a first-come-first served basis.

New words that cover a ‘spectrum’ of meanings are thus ‘enriching’ our ‘bankrupt’ polity, err.. sorry, vocabulary.

A school administrator in Ahmedabad and a parliamentarian back home in France, Pascal Chazot gives you the inside-outside view on life in the city

Source : http://www.ahmedabadmirror.com/article/60/20110212201102120248138092256b9f6/Enriching-your-vocabulary.html

]]> http://blog.gujaratilexicon.com/2011/02/12/enriching-your-vocabulary/feed/ 0 http://blog.gujaratilexicon.com/2010/07/01/no-gujarati-dept-in-veer-narmadhemchandracharya-varsities/ http://blog.gujaratilexicon.com/2010/07/01/no-gujarati-dept-in-veer-narmadhemchandracharya-varsities/#comments Fri, 02 Jul 2010 04:57:21 +0000 GujaratiLexicon Team http://blog.gujaratilexicon.com/?p=363

The Veer Narmad South Gujarat University in Surat and Hemchandracharya North Gujarat University in Patan,named after two great Gujarati scholars who not only championed the cause of the language but also defined the very idea of the state do not have a Gujarati language department.
Veer Narmad was the first modern writer of Gujarat,who also influenced Mahatma Gandhi.The universally accepted Gujarati anthem,Jay Jay Garvi Gujarat,was written by Narmad in 1873 and it formed the foreword of his first Gujarati dictionary,Narm Kosh.

Narmad identified the region of Gujarati-speaking people and this poem epitomises the sense of pride in the region.He delineates the boundary within which Gujarati-speaking people live: Ambaji in the north;Pavagadh in the east;Kunteshwar Mahadev in Vapi in the south;and Somnath,Dwarka in the west.In another poem,Koni Koni Chhe Gujarat,Narmad wrote how Gujarat belongs to people of different religions and to everyone across the world who can speak Gujarati.The vice-chancellor of the VNSGU,BA Prajapati says,We dont have a Gujarati language department but we have a department of comparative literature.Last year,the government cleared a proposal to set up a Gujarati Bhavan on the campus and sanctioned six posts for it and it should open soon. This university was established in 1967.Hemchandracharya North Gujarat University,established in 1986,is named after the famous Jain monk and scholar of the 12th century.

Veer Narmad (top) and Hemchandracharya

The first phase of Gujarati literature,between the 12th and 15th century,was dominated by Jain authors.Hemchandracharyas writings are known as Gurjara Apabhramsa,whose specimens are found in the Prakrit grammar of Hemchandracharya (1088-1172 ).He lived during the reign of Siddhraj and Kumarpal,both kings of the Solanki dynasty.
In many ways,Jain saints were pioneers of the Gujarati language.
Hemchandracharya also collected many dohas in apabhramsa as illustrations of different forms of poetry which are generally considered to be a part of the protohistory of Gujarati literature.These two universities stand out because all other universities in the state have dedicated Gujarati departments.A professor of VNSGU told TOI,The government might be celebrating Swarnim Gujarat but our demand for a Gujarati language bhavan has been in vain.
KK Shah,the vice-chancellor of HNGU,said,We have PG centres which offer Gujarati as a course,but we dont have a dedicated Gujarati language department.

Courtesy: Bharat Yagnik & Ashish Vashi | TNN

Source : http://lite.epaper.timesofindia.com/getpage.aspx?pageid=5&pagesize=&edid=&edlabel=TOIA&mydateHid=02-07-2010&pubname=&edname=&publabel=TOI

Best known Gujarati encyclopaedia makes it to Library of Congress

As a community,Gujaratis have become an integral part of the US.Now,even Gujarati language seems to have caught Uncle Sams fancy.Gujarats best-known encyclopaedia has found space on the shelves of the worlds biggest library.
After the online version of Bhagwadgomandal,the biggest lexicon and encyclopaedia in Gujarati,went on to become a big hit in the US,the work was selected by the US Governments Library of Congress Catalog earlier this month.The work is included as one of the richest reference works in Gujarati.It also features as Gujarati-English and English-Gujarati digital dictionary resource in the library.
The Library of Congress is the research library of the United States Congress and is the oldest federal cultural institution in the country.Located in three buildings in Washington,DC,with offices worldwide,it is the largest library in the world by shelf space and holds the largest number of books, said Ashok Karania of Gujaratilexicon.

The Gujaratilexicon team digitised Bhagwadgomandal this year.The aim is to showcase the richness of an indispensable resource to experts and lovers of Gujarati language.It is a treasure of knowledge and a matter of pride for every Gujarati.
Bhagwadgomandal contains 2.81 lakh unique words with their meanings.Archiving and cataloguing of the digital version by none other than US Federal Congress Library is a big achievement for our language, said Karania.In all,the encyclopaedia contains 8.22 lakh words.
The process to prepare this magnum opus was undertaken in Gondal by the visionary Maharaja Bhagwadsinhji of this tiny erstwhile princely state of Kathiawar.It took 27 years to publish the first volume in 1958.
Mahatma Gandhi,while blessing this adventure had written a letter to its editor Chandulal B Patel saying: I am spellbound with your adventure and it will serve our mother tongue in a big way.The Mahatmas words have come true.

Source : http://lite.epaper.timesofindia.com/getpage.aspx?pageid=4&pagesize=&edid=&edlabel=TOIA&mydateHid=30-05-2010&pubname=&edname=&publabel=TOI

ઇન્ટરનેટના માઘ્યમથી ગુજરાતી ભાષાને અનેરું સ્થાન આપી ગુજરાતીલેક્સિકોને અપૂર્વ સિદ્ધિ મેળવી છે. આ સિદ્ધિને વધુ હાથવગી કરવાના આશયથી ગુજરાતીલેક્સિકોન(જીએલ)ને હવે મોબાઇલ પર ઉપલબ્ધ કરાશે. જીપીઆરએસ પર તો ગુજરાતીલેક્સિકોન જોઈ જ શકાય છે પણ આગામી એક વર્ષમાં તમામ સેલફોનનાં મોડલ્સ માટે તેની એપ્લિકેશન તૈયાર થઈ જશે. વળી ગુજરાતી ભાષાને લગતી શબ્દ રમતો પણ વિકસાવવામાં આવી રહી છે.

આ અંગે વધુ વિગતો આપતાં ગુજરાતીલેક્સિકોન ટીમનાં ટેક્નો એકસ્પર્ટ અને ઇન્ફોસ્ટ્રેચના બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજી હેડ અશોક કરાણિયાએ કહ્યું કે, ‘મોબાઇલ પર જીએલ એપ્લિકેશન તરીકે આવી શકે તેમાં ઘણા પડકારો છે. અત્યાધુનિક ફોન હોય તો સરળતાથી જીએલ મેળવી શકાય છે અને આઇ-ફોન પર તો તે ઉપલબ્ધ પણ છે.

પરંતુ આઇફોનમાં જોડાક્ષરો બરાબર નથી દેખાતા. એપલ કંપનીવાળા તેમના સોફ્ટવેરમાં સુધારો કરે તો આ પ્રશ્ન નહીં રહે. હાલમાં બ્લેકબેરી અને નોકિયા વગેરેના ફોન પર એપ્લિકેશન વિકસાવવા અંગે સંશોધન ચાલુ છે. આગામી છ મહિનામાં આ કામ પૂરું કરાશે.’

જીએલના મોબાઇલક્ષેત્રનાં સાહસો ઉપરાંત નવા ઇ-પ્રયોગની વાત કરતાં અશોક કરાણિયાએ કહ્યું કે, ‘અમે મહિના પહેલાં જ ઇછાપું શરૂ કર્યું છે. આ એક પ્રકારનો બ્લોગ છે જેમાં કોઈપણ વ્યકિત પોતાના ગમતાં વિષય પર લખી શકે છે. વળી કોઈ વ્યકિત પોતાના લેખનસંગ્રહનું ઇ-મેગેઝિન તૈયાર કરવા માંગે તો પણ ઇછાપું તેમને મેગેઝિનનું મુખપૃષ્ઠ બનાવવાનો વિકલ્પ આપે છે.

જીએલના ભાવિ પ્રોજેકટનો ચિતાર આપતા અશોક કરાણિયાએ ઉમેર્યું કે, ‘ભગવદ્ગોમંડલને ડિજિટલાઇઝ કર્યા બાદ હવે તેને એનિમેશનમાં તૈયાર કરવાનો વિચાર છે. વળી મેડિકલ, લિગલ, આઇટી વગેરે ક્ષેત્ર આધારિત શબ્દકોશ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. બાળકો માટે પણ પિક્ચર-સાઉન્ડ શબ્દકોશ તૈયાર કરાશે. ઓનલાઇન ઉપલબ્ધ કરાયેલા સરસ સ્પેલ ચેકરથી ગુજરાતી જોડણીની ખરાઈ પણ સરળ બનાવાઈ છે.

મોબાઇલ પર રમાશે શબ્દ રમતો

જીએલ દ્વારા એસએમએસ સોલ્યુશન સર્વિસ તૈયાર કરાશે. આ સેવાઓમાં વિવિધ વિકલ્પો હશે. કોઈ ચોક્કસ શબ્દનો ગુજરાતી અર્થ જાણવો હશે તો માત્ર એક એસએમએસ કરીને મેળવી શકાશે. ઉપરાંત ભાષાંતરો, રૂઢિપ્રયોગો, કહેવતો, પ્રચલિત શબ્દો, નવા શબ્દો વગેરે અંગેની માહિતી પણ આ એસએમએસ સેવાઓથી મેળવી શકાશે.

ગુજરાતી ભાષા અંગે લોકોમાં વધુ ઉત્સુકતા જાગે તે આશયથી જોડકાં જોડો, અવળા શબ્દોને સીધાં કરો, ‘વર્ડમોલ’ જેવી ગુજરાતી ભાષાની ગેમ્સ પણ મોબાઇલ માટે તૈયાર કરાઈ રહી છે. અખબારમાં ભરાતાં ક્રોસવર્ડ થોડા સમય પછી મોબાઇલની શબ્દ રમત બની ચૂકી હશે.

Source : http://www.divyabhaskar.co.in/2010/04/18/gujarat-lexicon-in-mobile-885349.html

સામાન્ય જમીન સપાટીથી પંદર મીટર ઊચે ટેકરા ઉપર ઇંટોથી બનેલા કેટલાક ચોરસ, લંબચોરસ ટુકડા નજર સામે છે. વધારે નજીકથી જુઓ ત્યારે તમને કોઈ નવા બની રહેલા મકાનનું માળખું દેખાય છે. મકાનનો પાયો મજબૂત છે, બાજુમાં બાથરૂમ છે, ગંદા પાણીના નિકાલ માટે ગટરલાઇન પણ છે… ગાઇડ હીરાભાઈની વાત સાંભળીને તમે આશ્ચર્યમાં ગરકાવ થઈ જાવ છો.

તે કહે છે કે, ‘આધુનિકતાને ટક્કર આપે એવું આ જર્જરિત માળખું સાડા ચાર હજાર વર્ષ જૂનું છે.’ તમે જ્યાં ઊભા છો તે જગ્યા છે લોથલ. વિશ્વની સૌથી સુવિકસિત સમાજવ્યવસ્થા ધરાવતું નગર. અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલું લોથલ વિશ્વનું સોપ્રથમ બંદર પણ છે. લોથલની સાથે કચ્છમાં આવેલું ધોળાવીરા પણ હડપ્પા સંસ્કૃતિનું અતિમહત્વનું નગર છે.

લોથલ અને ધોળાવીરા એ વાતની સાબિતી આપે છે કે, ૪૫૦૦ વર્ષ પહેલાં પણ ગુજરાત અને ભારતની સંસ્કૃતિ વિશ્વની સમકાલીન સંસ્કૃતિથી ઘણી આગળ હતી. સમુદ્રમાર્ગે વેપારનો વિચાર નહોતો થતો, ત્યારે અહીંની પ્રજા ઇરાન, ઇરાક, ઇજિપ્ત સાથે વ્યાપારિક સંબંધ ધરાવતી હતી. ટાઉન પ્લાનિંગમાં હડપ્પા સંસ્કૃતિનાં આ બે નગરો આજની વ્યવસ્થાને ટક્કર મારે તેવાં હતાં. આયોજનબદ્ધ મકાનો, દરેક મકાનમાં બાથરૂમની વ્યવસ્થા, ગંદાં પાણીના નિકાલ માટે ભૂગર્ભ ગટરલાઇન, ગામમાં મિટિંગ માટે ચોરો વગેરે વગેરે.

આ બધી વસ્તુ આજે પણ વિશ્વના આર્કિયોલોજિસ્ટ્સના મોંમાં આંગળા નખાવી દે છે. વિદેશીઓ જ્યારે આ સાઇટની મુલાકાત લે છે ત્યારે તેમનો એક જ પ્રશ્ર હોય છે કે, ‘શું ત્યારે પણ આજના જેવું વ્યવસ્થાતંત્ર હતું ? લોકો આજની જેમ વિચારી શકતા હતા?’ લોથલ અને ધોળાવીરાના લોકો ચિત્રલિપિનો ઉપયોગ કરતા હતા. વિશ્વભરના પુરાતત્વવિદે અનેક પ્રયત્ન કરી જોયા, છતાં આ લિપિ આજ સુધી ઉકેલી શકાઈ નથી.

લોથલને વિશ્વનું સોપ્રથમ બંદર માનવામાં આવે છે. ત્યારે લોથલનાં લોકોએ બંદરની ખાડીમાં એવી વ્યવસ્થા કરી હતી કે દરિયાનું વધારાનું પાણી કેનાલ વાટે ફરી પાછું દરિયામાં ભળી જાય છે. સાબરમતી અને ભોગાવો નદીનું વહેણ બદલાઈ ચૂક્યું છે. આ બંને નદી આજે લોથલથી ૨૦ કિ.મી. દૂર વહે છે, જ્યારે અરબી સમુદ્ર આજે લોથલથી ૬૦ કિલોમીટર દૂર હટી ગયો છે. ગુજરાત સ્ટેટ આર્કિયોલોજીના ડાયરેક્ટર વાય. એસ. રાવત કહે છે કે, ‘આજની વ્યવસ્થા હડપ્પા સંસ્કૃતિની દેન છે. હડપ્પા સંસ્કૃતિ એ વાતની સાબિતી આપે છે કે ભારત ખંડ ત્યારે પણ વિશ્વથી આગળ હતો.

વધુ માહિતી માટે : http://www.divyabhaskar.co.in/2010/04/05/worlds-first-modern-culture-839420.html

મહાનગર મુંબઈ અને કોલકત્તા કરતાં પણ ઉંમરમાં વરિષ્ઠ અમદાવાદ આજે ૬૦૦માં વર્ષમાં પ્રવેશ કરી ચૂક્યું છે. અહમદશાહના કૂતરાઓને સાબરમતીના કિનારે વસતા સસલાઓએ ભગાડ્યા ત્યારથી માંડીને આજ સુધી આ શહેરની ભૂમિ અનેક અદ્ભુત ઘટનાઓની સાક્ષી બની રહી છે. પ્રત્યેક વર્ષે વધુને વધુ યુવાન થતા આ શહેરનો સ્થાપના દિન ઉજવવા અમદાવાદીઓમાં અનેરો તરવરાટ અને થનગનાટ જોવા મળી રહ્યો છે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન સાબરમતીને કિનારે આજે સવારથી અનોખો ઉત્સવ ઊજવાઈ રહ્યો છે તો બીજી તરફ અનેક સંસ્થાઓ અને શાળાઓમાં પણ કાર્યક્રમો યોજાશે. સૈકાઓ જૂની પરંપરા અને પાશ્ચાત્ય આધુનિકતાનો સંગમ આ શહેરમાં ભારોભાર છે. શ્રેષ્ઠ આર્કિટેકટો પોળોના પ્રાચીન કાષ્ટકામને અને સીદી સૈયદની જાળીને જોઈને દંગ થઈ જાય છે તો લકાર્બુઝિયેરના સંસ્કાર કેન્દ્ર અને લૂઈ કહાનના આઇ.આઇ.એમ.ને જોઈને નતમસ્તક બને છે.

સ્થાપના દિવસ અમદાવાદ માટે અનેરું પર્વ બન્યો છે. આ ‘પર્વ’ની ઉજવણી અંતર્ગત સવારે ૬.૩૦ વાગ્યે રન ફોર અમદાવાદ યોજવામાં આવી છે. જેમાં શહેરના અગ્રણીઓ પણ જોડાશે. ઉપરાંત સવારે દસ વાગ્યે અમદાવાદની વિવિધતાઓને આવરી લેતું ચિત્ર પ્રદર્શન યોજાશે, શહેરના ખ્યાતનામ ચિત્રકારો રિવરફ્રન્ટ પાસે અમદાવાદને અનુલક્ષીને ચિત્રો દોરશે. બપોરે ક્વિઝ યોજાશે અને સાંજે મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અમદાવાદની ૬૦૦ વર્ષની ઝાંખી આપતા ફોટો પ્રદર્શનનું ઉદ્ઘાટન કરશે. રાત્રે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ યોજવામાં આવ્યા છે. ખાસ કરીને પોળ, જૂની સોસાયટીઓમાં સુશોભન અને રોશની કરવામાં આવ્યાં છે.

ચાલો આજે આપણે એક વાર ફરી યાદ કરી લઈએ કે “જબ કુત્તે પે સસ્સા આયા તો અહમદશાહને યે શહેર બસાયા”

(બ્લોગના થોડા અંશો દિવ્યભાસ્કરમાંથી લેવામાં આવ્યા છે.)

કહેવાય છે કે, જ્યાં ન પહોંચે રવિ ત્યાં પહોંચે કવિ..પરંતુ, જ્યાં ન પહોંચે કવિ, ત્યાં પહોંચે ગુજરાતી…ગુજરાતનાં જાંબાઝ બાશિંદાઓ વિશ્વનાં ખૂણેખૂણે પથરાયેલા છે. દુનિયાનાં લગભગ તમામ દેશોમાં ગુજરાતી પરિવારો વસે છે. આપણા માટે ગર્વની વાત એ છે કે, માત્ર પૃથ્વી પર જ નહીં પરંતુ, અંતરિક્ષમાં પણ ગુજરાતી મૂળનાં લોકો પહોંચી ગયા છે. એક ગુજરાતીએ પોતાની સુંદર કાવ્ય રચનામાં ઉલ્લેખ કર્યો છે કે, જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત..જ્યાં જ્યાં બોલાતી ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં ગુર્જરીની મહોલાત..!!

વિદેશમાં વસેલો ગુજરાતી જાણ્યે અજાણ્યે ગુજરાતી ભાષાનો પ્રચાર કરી રહ્યો છે

વાસ્તવિકતા એ છે કે, વિશ્વનાં દરેક દેશમાં વસેલા ગુજરાતીઓ પોતાની સાથે ગુજરાતી ભાષાનો પણ જાણ્યે-અજાણ્યે પ્રચાર અને પ્રસાર કરી રહ્યા છે. જેની બદોલત આજે દુનિયાભરનાં લગભગ 46 મિલીયન લોકો ગુજરાતી ભાષાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ સિદ્ધીને કારણે હવે વિશ્વની સૌથી વધુ બોલાતી ભાષાઓની યાદીમાં ગુજરાતીને 23મું સ્થાન પ્રાપ્ત થયું છે. એક અભ્યાસ મુજબ, ભારતમાં રહેતા 45.5 મિલીયન લોકો બોલચાલની ભાષા તરીકે ગુજરાતીનો ઉપયોગ કરે છે. તેવી જ રીતે યુગાન્ડામાં દોઢ લાખ લોકો ગુજરાતી ભાષાનો ઉપયોગ કરે છે. તાન્ઝાનિયામાં અઢી લાખ અને કેનિયામાં પચાસ હજાર લોકો ગુજરાતીમાં વાતચીત કરે છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, પાકિસ્તાનમાં પણ લગભગ એક લાખ લોકો ગુજરાતી બોલે છે.

બ્રિટનનાં અંગ્રેજો પણ ગુજરાતી સમજતાં થયા છે

ગુજરાત રાજ્યનાં લોકોની માતૃભાષા ગુજરાતી છે, છતાંય દિવ-દમણ અને દાદરા-નગર હવેલી જેવા કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોનાં તમામ વ્યવહારો પણ ગુજરાતીમાં જ થાય છે. વર્ષો પહેલા અનેક ગુજરાતીઓ નોર્થ અમેરિકા તથા બ્રિટનમાં સ્થાયી થયા હતા. વિદેશમાં રહેતા આ ગુજરાતીઓનાં પહેરવેશ અને રહેણીકરણીમાં પાશ્ચાત્ય રંગનો ધબ્બો લાગ્યો પરંતુ, તેઓએ ગુજરાતી ભાષાનાં મૂળને પકડી રાખ્યું..જેને કારણે બ્રિટનનાં કેટલાક શહેરોમાં ગુજરાતી ભાષાએ પોતાનું અસ્તિત્વ ઉભું કરવામાં સફળતા મેળવી લીધી છે. બ્રિટનનાં લિસેસ્ટર અને વેમ્બલી જેવા શહેરોમાં અંગ્રેજો પણ ગુજરાતી સમજતા થયા છે. તેવી જ રીતે અમેરિકાનાં ન્યૂયોર્ક, ન્યૂજર્સી, કેલિફોર્નિયા અને ટેક્સાસ જેવા શહેરોમાં ગુજરાતીઓની વસ્તી નોંધપાત્ર છે અને તેના કારણે ત્યાં ગુજરાતી ભાષા બોલનારા લોકોની સંખ્યા પણ ચોંકાવનારી છે.

વિશ્વનાં નકશામાં દેખાતા તમામ દેશોમાં ગુજરાતીઓ મૌજુદ હોય છે

દુનિયાનાં નકશામાં દેખાતા લગભગ તમામ દેશોમાં ગુજરાતીઓ મળી આવે છે અને તેથી જ દિનપ્રતિદીન વિશ્વનાં ખૂણેખૂણે ગુજરાતી બોલનારા અને સમજનારા લોકોની સંખ્યા પણ બિલાડીનાં ટોપની જેમ વધી રહી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, ભારત અને પાકિસ્તાનનાં ભાગલા પડ્યાં ત્યારે હિન્દુસ્તાનનાં રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધી હતા અને પાકિસ્તાનનાં રાષ્ટ્રપિતા મહોંમદ અલી ઝિણા હતા. તેઓ વચ્ચે સમાનતા એ હતી કે, બંનેની માતૃભાષા ગુજરાતી જ હતી..!!

સાભાર : ગુજરાત સમાચાર

http://www.gujaratsamachar.com/beta/content/view/56853/320

ગુજરાતી પ્રજાના કંઠે વસી ગયેલી અને અહર્નિશ ગુંજી રહેલી કવિ ખબરદારની આ પંક્તિઓ કેટલી બધી સાર્થક લાગે છે કે જ્યારે આપણે એમ જાણીએ કે આજે દક્ષિણ આફ્રિકાના જોહાનિસબર્ગની બાજુમાં આવેલા લિનેશિયામાં શ્રી ભારત શારદામંદિરની ભવ્ય ઇમારત ધરાવતી શાળામાં મેઇન સ્ટ્રીમના બધા વિષયોની સાથોસાથ દરેક વર્ગમાં શ્વેત, અશ્વેત અને ઘઉંવર્ણા તમામ વિદ્યાર્થીઓને ગુજરાતી શીખવવામાં આવે છે અને સહુ વિદ્યાર્થીઓ આનંદભેર અભ્યાસ કરતા હોય છે. એના મુખ્ય શિક્ષિકા ભગવતીબહેને ગુજરાતી વિષયનો અભ્યાસક્રમ તૈયાર કર્યો છે અને ત્યાંના ગુજરાતીઓનો પોતાની માતૃભાષા માટેનો પ્રેમ જોઈ અંતર ગદ્ગદિત થઈ જાય તેવું છે.
સિંગાપોરમાં તો દર શનિ-રવિવારે વિદ્યાર્થીઓથી ઉભરાતા ગુજરાતીના વર્ગો પ્રત્યક્ષ નિહાળ્યા છે અને ત્યારે છેલ્લા પચાસ વર્ષથી ચાલતી આ શાળામાં આજે બસો વિદ્યાર્થીઓ ગુજરાતી વિષયનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. દક્ષિણ આફ્રિકાના ડરબન શહેરમાં પ્રો. ઉષાબેન દેસાઈ હિંદુ સંસ્કૃતિ કેન્દ્ર દ્વારા ડરબનની શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓને ગુજરાતી શીખવે છે, તો પોર્ટુગલના લિસ્બન શહેરના હિન્દુ મંદિરમાં ગુજરાતી ભાષાની શાળા ચાલે છે, વળી ન્યૂયોર્કમાં સ્વામીનારાયણ મંદિર દ્વારા અને લૉસ એન્જેલિસના જૈન સેન્ટરમાં ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણના વર્ગો લેવાય છે. બધે જ પોતાના બાળકોને હોંશે હોંશે શાળામાં મૂકવા આવતા ગુજરાતી વાલીઓ જોવા મળે છે.

આ દેશોમાં ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણના ભેખધારી ડો. જગદીશ દવેએ ગુજરાતી ભાષાને વિદશની ધરતી પર જીવંત રાખવા માટે મહાપુરુષાર્થ કર્યો છે. રોમ યુનિવર્સિટીમાં છ દિવસમાં જ ગુજરાતી લિપિ શીખીને પાઠ વાંચી બતાવનારા ઇટાલીયન વિદ્યાર્થીઓ અમને યાદ રહી ગયા છે. તો લંડનમાં રાત્રે સાડા અગિયાર વાગે ફોન કરી અનુસ્વાર અંગે ચર્ચા કરનાર શિક્ષક બિપિન પટેલ પણ મળે છે.

પૂર્વ આફ્રિકાના બેનોની ગામમાં એકવાર ગુજરાતી ભાષીઓની જાહેરસભા યોજાઈ. આમાં ત્યાંના અગ્રણી ગુજરાતી ડો. હીરાકુટુંબ સંચાલિત વર્ગમાં પહેલા વીસ શિક્ષકોને એમણે ભાષાશિક્ષણની તાલીમ આપી. એ પછી વાલીઓએ આવીને કહ્યું કે અમે બપોરે વ્યવસાયમાં રોકાયેલા હોવાથી આ તાલીમવર્ગોમાં હાજર રહી શકીએ તેમ નથી. આથી પ્રો. જગદીશ દવેએ રાત્રે આઠ વાગે એ જ સ્થળે વાલીઓ માટેના વર્ગો રાખ્યા. વાલીઓને પણ વર્ગકામ (હોમવર્ક) આપવામાં આવતું અને તેઓ નિયમિત રીતે જેટલા દિવસ શિક્ષકોના તાલીમવર્ગો ચાલ્યા એટલા દિવસ રાત્રે અભ્યાસ માટે આવવા લાગ્યા. ગુજરાતી ભાષાપ્રેમી જગદીશ દવે દુનિયાભરમાં જ્યાં જાય, ત્યાં ગુરુદક્ષિણામાં એક જ માગણી કરે છે અને તે છે ‘ઇચ વન, ટીચ વન’ એટલે તમે જે ગુજરાતી ભાષા શીખ્યા છો, તે અન્ય કોઈ એકને શીખવજો. આ મારી ગુરુદક્ષિણા. આજે પણ પૂર્વ આફ્રિકાના ડૉ. હીરાના માતુશ્રી આ ગુરુને પત્ર લખતાં કહે છે, ‘‘હવે અમે બીજા વાલીઓને પણ ગુજરાતી ભાષા શીખવીએ છીએ. તમે અમને જે આપ્યું છે, તે અમારે ઉગાડવું જોઈએ.’’

બ્રિટનમાં બીજી પેઢીના લોકો આર્થિક અને અન્ય રીતે સ્થિર થવા માગતા હતા, ત્યારે એમણે અંગ્રેજીમાં કૌશલ્ય આવે તે માટે શાળામાં ગુજરાતી ભાષામાં નહીં બોલવાનો આગ્રહ રાખ્યો. આવા બ્રિટનમાં ૧૯૬૩માં લિસ્ટર શહેરમાં ઇન્ડિયા લીગ દ્વારા ચાર્નવૂડ પ્રાયમરી સ્કૂલમાં નિવૃત્ત અધ્યાપક જગદીશ દવેએ ગુજરાતી શિક્ષણ આપવાનો પ્રારંભ કર્યો. વીસેક વિદ્યાર્થીઓથી શરૂ થયેલી આ સંસ્થા આજે તો વટવૃક્ષ બની ગઈ છે. આજે બ્રિટનમાં નાની મોટી થઈને પાંચસો જેટલી શાળા કે સંસ્થામાં શનિ- રવિવારે ગુજરાતી ભાષા શીખવવામાં આવે છે. આમાં જ્ઞાતિ સંસ્થાઓ અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ પણ મહત્ત્વનું યોગદાન આપે છે. બ્રિટનમાં વિપુલ કલ્યાણી અને વિનોદ કપાસી જેવા પણ આગવું યોગદાન કરે છે. મહત્ત્વની ઘટના એ છે કે ગુજરાતી ભાષાશિક્ષણના કાર્ય માટે પ્રો. જગદીશ દવેને બ્રિટનની મહારાણીએ એમ.બી.ઇ.ના ખિતાબથી નવાજ્યા છે.

આજે જગદીશ દવે પાસેથી ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણની તાલીમ પામેલા ૨૦૦૦થી વધુ શિક્ષકો વિદેશોમાં ગુજરાતી ભાષાનું શિક્ષણ આપી રહ્યા છે. એમણે અમેરિકા, બ્રિટન કે આફ્રિકા તો બરાબર પરંતુ પોર્ટુગાલ, મલેશિયા, શારજાહ અને ઇટાલીમાંપણ ગુજરાતી ભાષાના તાલીમ વર્ગો લીધા છે. દરેક સ્થળે ચંદરયા ફાઉન્ડેશન દ્વારા એમના પ્રવાસની વ્યવસ્થા થાય છે. એ સિવાય શીખવાની કોઈ ફી નહીં અને પુરસ્કારની કોઈ વાત નહીં. વિદેશમાં જુદા જુદા કારણોસર વ્યક્તિઓ ગુજરાતી ભાષા શીખવા આવતી હોય છે. કોઈની ઇચ્છા દુભાષિયા બનવાની હોય તેથી એને ગુજરાતી ભાષા શીખવી હોય છે, કોઈનો લગ્નસંબંધ ગુજરાતી વ્યક્તિ સાથે જોડાતો હોય તો એ ગુજરાતી ભાષા અને સંસ્કૃતિ શીખવા પ્રયત્ન કરે છે, કોઈ ગુજરાતનો પ્રવાસ ખેડવા માંગતું હોય એટલે ગુજરાતી ભાષાનો અભ્યાસ કરે છે. ‘ગાંધી’ ફિલ્મથી પ્રભાવિત થયેલા કેટલાક અમેરિકનોએ એ જાણ્યું કે મહાત્મા ગાંધીજીએ એમની આત્મકથા ‘સત્યના પ્રયોગો’ ગુજરાતી ભાષામાં લખી અને એ કૃતિ અનુવાદકો દ્વારા બીજી ભાષાઓમાં અનુવાદિત થઈ. આથી મૂળકૃતિનો આસ્વાદ લેવા પણ ગુજરાતી શીખવા આવતા અમેરિકનો જોવા મળે છે.

મહાત્મા ગાંધીજીનું સ્મરણ થતાં એક બીજી વાત પણ યાદ આવે છે. પ્રો. જગદીશ દવે નિશાળમાં અભ્યાસ કરતા હતા ત્યારે એકવાર ગાંધીજીની પ્રાર્થનાસભામાં ગયા હતા. પ્રાર્થનાસભા પૂરી થયા પછી એમણે પોતાની હસ્તાક્ષરપોથીમાં ગાંધીજીના હસ્તાક્ષર માગ્યા. ગાંધીજીએ કહ્યું, ‘તારે હરિજનફાળામાં કંઈક આપવું પડશે, તો હસ્તાક્ષર મળે.’
જગદીશભાઈએ કહ્યું, ‘હું ભણું છું. વિદ્યાર્થી છું.’
‘શું ભણે છે ?’
જગદીશભાઈએ કહ્યું, ‘ગુજરાતી.’
‘ભલે, ગુજરાતી ભણજે અને ભણાવજે.’ એમ કહીને મહાત્મા ગાંધીજીએ એમની હસ્તાક્ષરપોથીમાં ‘મો. ક. ગાંધીના આશીર્વાદ’ એવી સહી કરી આપી.
વિભૂતિઓ આશીર્વાદ તો અનેકને આપે છે, પણ એને આચરણથી સાકાર કરનારા અને એને માટે જીવન સમર્પણ કરનારા જગદીશભાઈ જેવા વિરલા જ હોય છે. આ જગદીશભાઈને મુંબઈની કલાગૂર્જરી સંસ્થાએ એમની માતૃભાષા માટેની વૈશ્વિક પ્રવૃત્તિને કારણે શ્રી સી. જે. શાહની રાહબરી હેઠળ શ્રી હેમચંદ્રાચાર્ય સુવર્ણચંદ્રક એનાયત કર્યો, ત્યારે ગુજરાતી ભાષા માટે ૧૯૫૦થી ૨૦૦૯ સુધી કરેલા એમના વિરાટ કાર્યની સહુને ઝાંખી થઈ.
એમણે વિદેશીઓ માટે સરળ બને તેવી ગુજરાતી કક્કો શીખવાની નવી પદ્ધતિ શોધી કાઢી. જેમાં પહેલા અંગ્રેજી ‘એસ’ બતાવે અને કહે કે અંગ્રેજી ‘એસ’ એટલે ગુજરાતી ‘ડ’. એમાં વચ્ચે લીટી કરો એટલે થાય ‘ક’. આવી રીતે એમણે મૂળાક્ષર શીખવાની એક વિશિષ્ટ પદ્ધતિ શોધી કાઢી. અંગ્રેજી દ્વારા ગુજરાતી પાઠો શીખવાનું ‘લર્ન ગુજરાતી’ દ્વારા આયોજન કર્યું. દ્વિભાષી શબ્દકોશ તૈયાર કર્યો. વિદેશના બાળકો માટે બોલચાલનું ગુજરાતી શીખવાનું કામ શરૂ કર્યું. ૧૨થી વધુ ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણના પુસ્તકો લખ્યાં અને એ રીતે ભારતમાં અનુસ્નાતક કેન્દ્રના અધ્યક્ષ અને આચાર્ય રહીને લંડન યુનિવર્સિટીના સુવાસ લેંગ્વેજ સેન્ટરના અધ્યાપક તરીકે નિવૃત્ત થયા પછી જગદીશ દવેએ વિશ્વભરમાં માતૃભાષાની વિદ્યાયાત્રાનો પ્રારંભ કર્યો અને આજે એંસી વર્ષે પણ દુનિયાભરમાં ઘૂમીને અંતરની ઉલટથી ગુજરાતી ભાષાનું શિક્ષણ આપે છે.

ક્ષણનો સાક્ષાત્કાર

જે અત્યંત ચંચળ અને પરિવર્તનશીલ છે, એને માનવી જીવનમાં સુદ્રઢ અને સ્થિર કરવાનો સતત મરણિયો પ્રયાસ કરે છે. એને જે કંઈ ક્ષણિક અને અલ્પકાલીન પ્રાપ્ત થયું છે, તે ક્ષણિકને શાશ્વત અને અલ્પકાલીનને ચિરંજીવ બનાવવા ચાહે છે. એ પહેલાં કશુંક મેળવે છે, અને પછી એ મેળવેલું સદાકાળ ટકે એવી અપેક્ષા રાખે છે.
કોઈ યશસ્વી કાર્ય કરે અને એનાથી એને કીર્તિ પ્રાપ્ત થાય, તો એ પોતાની કીર્તિને અહર્નિશ રાખવા ચાહે છે. એ જાણતો નથી કે આજે એને કીર્તિ પ્રાપ્ત થઈ છે અને એમાં આવતીકાલે અપકીર્તિ પણ પ્રાપ્ત થાય. એને કોઈની ચાહના કે સ્નેહ પ્રાપ્ત થાય છે અને પછી એ વિચારે છે કે જીવનભર એ જ સ્નેહ કે પ્રેમ એને મળતો રહે. એને યૌવન પ્રાપ્ત થાય છે અને એ સમયે એવી આકાંક્ષા સેવે છે કે આ યૌવન સદાકાળ ટકી રહે. એના પર ધીરે ધીરે પડતા વૃદ્ધત્વના પડછાયા એને સહેજે ય પસંદ નથી. આથી એ પહેલા પોતાના વૃદ્ધત્વને સ્વીકારવા તૈયાર હોતો નથી અને પછી ઘણી મથામણ બાદ એના એકાદ અંશને સ્વીકારવા તૈયાર થાય છે. જે પરિવર્તનશીલ છે એને સ્થાયી માનવાની વ્યર્થ ધારણાઓ કરતા માનવીને એના જીવનમાં એને કારણે કેટલીય હતાશા, દોડાદોડ, આતુરતા અને નિરાશા સહન કરવાં પડે છે

Courtesy : Gujarat Samachar – પારિજાતનો પરિસંવાદ – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ

આ વર્કશોપમાં પ્રથમ દિવસે Red Hat (પૂના)માંથી શ્રી અંકિત પટેલ, શ્વેતાબેન કોઠારી આવેલા હતા. ભાષા નિષ્ણાત તરીકે શ્રી સિદ્ધાર્થભાઈ ભટ્ટ, શ્રી પ્રશાંતભાઈ દવે અને શ્રી કેતનભાઈ ઉપાધ્યાય તથા સમગ્ર Infineon Infotech ટીમ ઉપસ્થિત રહી હતી.

વર્કશોપની શરૂઆતમાં સૌ પ્રથમ અંકિતભાઈ દ્વારા આ પ્રોજેક્ટ અંગેની જાણકારી આપવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ સૌ મિત્રોનો એકબીજા સાથે પરિચય કરાવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ પસંદ કરવામાં આવેલા સામાન્ય શબ્દો કે જેનું અંકિતભાઈ અને શ્વેતાબહેન દ્વારા ભાષાંતર કરવામાં આવેલું હતું તે યોગ્ય છે કે નથી અથવા તો તેની જગ્યાએ બીજો કયો શબ્દ પ્રયોજી શકાય તેમ છે તે અંગે દરેક શબ્દ માટે ચર્ચા કરવામાં આવેલી. પ્રથમ દિવસના અંતે ૨૪૭ શબ્દો ઉપર કામ કરવામાં આવેલું.  સાંજે ૬.૦૦ વાગે પ્રથમ દિવસની ચર્ચાનું સમાપન કરવામાં આવેલું.

ત્યારબાદ બીજે દિવસે સવારે પુન: ૧૦ વાગે આ કાર્ય શરૂ કરવામાં આવેલું. બીજે દિવસે શ્રી સિદ્ધાર્થભાઈ, શ્રી યોગેન્દ્રભાઈ વ્યાસ અને શ્રી પ્રશાંતભાઈ દવે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા અને બાકી રહેલા બીજા ૩૩૧ શબ્દ ઉપર કામ કરવામાં આવેલું.

આ વર્કશોપમાં દરેકે દરેક શબ્દ ઉપર ઝીણવટપૂર્વકની ચર્ચા કરવામાં આવેલી અને કોઈપણ વ્યક્તિ સરળ રીતે સમજી શકે તેવા શબ્દોનો ઉપયોગ થાય તેનું ધ્યાન રાખવામાં આવેલું હતું.

આ સમગ્ર વર્કશોપ દરમ્યાન વડીલ મિત્રોએ ખૂબજ શાંતિથી તથા વસ્તુની મહત્તા સમજી ને પોતાનો જે અભિપ્રાય આપ્યો છે તે ખૂબ જ અગત્યનો છે. અને આ બે દિવસના કાર્યક્રમ માટે પોતાનો અમૂલ્ય સમય ફાળવવા બદલ Infineon Infotech સૌની ખૂબ જ આભારી છે